Early History of the Marianas
I islÃ¥-ta siha giya Marianas i fine’nana entre todu i islas Pasifuku ni’ masagÃ¥yi. I manmofo’na na mangguelo-ta mantekngo’ put bÃ¥tko yan i tasi ya maasusuma na manmanaliligao nuebu na lugÃ¥t ni’ para u ma sagÃ¥yi anai manmÃ¥tto mÃ¥gi. Annai ma tutuhon i mangguelo-ta manmañaga guini, ma usa todu klÃ¥sen rikesa gI isla para u ma fÃ¥’tinas i ramientan-ñiha para i gualo’ yan peska, yan lokkue’ ma fÃ¥’tinas Ã¥tmas siha para u maprutehi i guinahan-ñiha. Guihi na tiempo, duru machalapon siha gi todu isla ya maestablisa songsong siha giya interu Marianas. Yanggen guaha ira komu pÃ¥kyo pat tiempon fañomak’an guaha na ma dingu i lugÃ¥t-ñiha para otro na isla para nengkanno' yan liheng. Mit años tÃ¥tte guaha matulaika gi hagas payon-ta, i hinalom fama’Ã¥yan yan i acho’ latte. Uniku i gima’latte giya Marianas tiot guihi na tiempo annai guaha dÃ¥ngkolo na tinilaika yan hinanao taotao. I latte un simbilon i menhalom-ta. Komo i haligi para gima’ mangguelo-ta, ha repr...